Nowe rozporządzenie w sprawie nawozów - konsekwencje dla rolników

Główny sektor produkcji żywności powinien sprostać przyszłym zmianom polityki, a przede wszystkim nowym regulacjom prawnym UE w sprawie produktów nawozowych po roku 2022.

Pomimo ostatnio zatwierdzonego ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2019/1009z dnia 5 czerwca 2019 r.ustanawiającego przepisy dotyczące udostępniania na rynku produktów nawozowych UE, większość rolników nie jest świadoma jego treści, i znaczących konsekwencji dla rolników w krótkim okresie.

Luki w dotychczasowym Rozporządzeniu w sprawie nawozów

Warunki udostępniania nawozów na rynku wewnętrznym zostały częściowo zharmonizowane Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady(WE) nr 2003/2003, które obejmuje prawie wyłącznie nawozy z wydobytych z ziemi lub wytworzonych chemicznie materiałów nieorganicznych.Istniejące przepisy UE dotyczące nawozów obejmują głównie konwencjonalne nawozy mineralne, zwykle produkty ekstrahowane chemosyntetycznie.Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003r. (WE) Nr 2003/2003 (zwane dalej „Rozporządzeniem w sprawie nawozów”) ma na celu zapewnienie swobodnego obrotu na rynku wewnętrznym „nawozów WE”, tj. tych konwencjonalnych nawozów nieorganicznych, które spełniają wymagania Rozporządzenia w sprawie zawartości składników odżywczych, bezpieczeństwa i braku negatywnego wpływu na środowisko.Prawie połowa nawozów na rynku UE nie jest objęta obowiązującymi przepisami.Istniejące przepisy UE nie zabraniają, by tzw. „nawozy krajowe: były udostępniane na rynku wewnętrznym UE zgodnie z prawem krajowym i ogólnymi postanowieniami. Niektóre państwa członkowskie mają bardzo szczegółowe przepisy krajowe, podczas gdy inne nie. Producencimogąwprowadzać do obrotu nawóz jako „nawóz WE” lub jako „nawozy krajowe”.

Coraz więcej produktów nawozowych jest wprowadzanych na rynek w UE, które nie są pochodzenia nieorganicznego, ale są wytwarzane z odpadów organicznych lub są kombinacją obu tych komponentów, które nie są objęte obowiązującym rozporządzeniem UE. Inne produkty istotne jako dodatki stosowane w rolnictwie, takie jak polepszacze glebowe oraz substancje użyźniające też nie są objęte zakresem Rozporządzenia (WE) Nr 2003/2003, które w tymczasowej formie reguluje tylko nawozy mineralne i nie jest stosowane do produktów nawozowych z recyklingu.Komisja Europejska przewiduje zastąpienie obecnie obowiązującego rozporządzenia w sprawie nawozów (WE nr 2003/2003) i rozszerzenie jego zakresu na surowce wtórne, tj. pochodzące z recyklingu i bioodpady (materiały organiczne).

Rozporządzenie w sprawie nawozów oraz problemy środowiskowe i zdrowotne

„Rozporządzenie w sprawie nawozów”(WE) Nr 2003/2003 koncentruje się na jakości nawozów mineralnych pod względem ich zawartości składników odżywczych oraz na dostarczaniu rolnikom informacji o zawartości składników odżywczych w nawozach. Obecnie zwraca się uwagę coraz bardziej na kwestie związane ze środowiskiem i bezpieczeństwem surowców (np. obecność pierwiastków toksycznych - metali i metaloidów) w nawozach nieorganicznych.Stwierdza się, że obecne „Rozporządzenie w sprawie nawozów” nie oferują jasnych ram pozwalających zaradzić tym nowym obawom.Kadm, uran i inne potencjalne pierwiastki toksyczne są składnikami fosforytów, co oznacza, że wydobywane mineralne nawozy fosforowe zawierają potencjalne pierwiastki toksyczne pochodzące ze złóż. Zanieczyszczenia w produktach nawozowych w UE, takie jak kadm, mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin, bezpieczeństwa lub środowiska, ponieważ gromadzą się w środowisku i wchodzą do łańcucha pokarmowego.

Istnieje potrzeba nowego zharmonizowanych Rozporządzenia w sprawie nawozów

Nowe Rozporządzenie ustanawiające przepisy dotyczące udostępniania na rynku produktów nawozowych UE, otworzy rynek UE w 2022 r. na innowacyjne nawozy organiczne które poprawią bezpieczeństwo przy niższych kosztach.

Istnieje coraz większe zainteresowanie ze strony rynku i sektora rolnictwa na nawozy organiczne, nawozy organiczno-mineralne, polepszacze gleby, dodatki agrotechniczne, biostymulantyroślin, dla których nie ma obecnie regulacji prawnych w UE.Z drugiej strony coraz więcej państw członkowskich podejmuje (rozbieżne) działania krajowe na rzecz tych rosnących podsektorów nawozów.Stwarza to bariery w handlu, którym można zaradzić jedynie poprzez działania na poziomie UE.Aby usunąć te ograniczenia, powstało również nowe rozporządzenie RozporządzenieParlamentu Europejskiegoi Rady (UE) 2019/515 z dnia 19 marca 2019 r. w sprawie wzajemnego uznawania towarów zgodnie z prawem wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 764/2008

Nowe Rozporządzenieokreśla zasady udostępniania na rynku produktów nawozowych w UE.

Nowe Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Europy (UE) 2019/1009  zostało zatwierdzone 5 czerwca 2019 r. i będzie obowiązywać w całości od 16 czerwca 2022r.

Rozporządzenie dotyczące stosowania nawozów (WE) 2003/2003 traci moc z dniem 16 lipca 2022 r.

Kluczowe elementy nowych przepisów to:

  • Otwarcie wspólnego rynku na nawozy pochodzenia biologicznego. Porozumienie w sprawie regulacji produktów nawozowych otworzy rynek na innowacyjne organiczne nawozy definiując warunki, które musza spełnić, by one uzyskać dostęp do jednolitego rynku UE.
  • Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i jakości: Nowe rozporządzenie określi surowe zasady dotyczące bezpieczeństwa, jakości i wymagań dotyczących etykietowania w odniesieniu do wszystkich nawozów, które będą przedmiotem swobodnego handlu w całej UE. Producenci będą musieli wykazać, że ich produkty spełniają te wymagania przed umieszczeniem znaku CE.
  • Produkty nawozowe UE podzielone na różne kategorie funkcji produktów (PFC), które powinny podlegać szczególnym wymogom bezpieczeństwa i jakości, dostosowanym do ich różnych zamierzonych zastosowań.
  • Materiały składowe dla produktów nawozowych UE będą podzielone wg różnych kategorii, z których każda powinna być poddana specyficznym wymaganiom i mechanizmom kontroli.Powinno być możliwe udostępnienie na rynku produktu nawozowego w UE składającego się z kilku materiałów składowych z różnych kategorii materiałów składowych, jeżeli każdy materiał spełnia wymagania kategorii, do której należy ten materiał.
  • Wprowadzenie nowych wartości dopuszczalnych dla zanieczyszczenia kadmem w nawozach:
Rodzajnawozu Maksymalnazawartość kadmu
Nawozy organiczne, nieorganiczne polepszacze gleby i inne bio-nawozy (podłoża do upraw, biostymulatory)e 1.5 mg/kg suchejmasy
Organiczne polepszacze gleby i środki wapnujące 2 mg/kg suchejmasy
Nieorganiczny nawóz makroskładnikowy iorganiczno-mineralny mniej niż <5% P2O5 zawartości według masy 3 mg/kg suchejmasy
Nieorganiczny nawóz makroskładnikowy and organiczno-mineralny powyżej >5% P2O5 zawartości według masy 60 mg/kg pięciotlenku fosforu (P2O5)
Nawozy organiczno-mineralne o niskiej zawartości kadmu 20 mg/kg pięciotlenku fosforu (P2O5)
Nieorganicznynawózmikroskładnikowy 200 mg/ kg całkowitej zawartości składnika
  • W przeciwieństwie do większości innych środków harmonizacji produktów w prawie Unii, Rozporządzenie (WE) nr 2003/2003 nie uniemożliwia udostępniania niezharmonizowanych nawozów na rynku wewnętrznym zgodnie z prawem krajowym.
    • Zgodność ze zharmonizowanymi przepisami powinna zatem pozostać fakultatywna i być wymagana tylko w przypadku produktów, które mają dostarczać roślinom składniki odżywcze lub poprawiać ich efektywność odżywczą, które są opatrzone znakiem CE po udostępnieniu na rynku. Niniejsze rozporządzenie nie powinno zatem mieć zastosowania do produktów, które nie są oznaczone znakiem CE, gdy są udostępniane na rynku.

Korzyści z nowych regulacji prawnych:

  • Ułatwienie sprzedaży producentom nawozów organicznych i odzyskanych ze zharmonizowanymi normami jakości dla wszystkich rodzajów nawozów, które mogą być przedmiotem handlu w całej Unii Europejskiej.
  • Większy wybór dla rolników, zmniejszenie ryzyka dla środowiska i zdrowia klientów
  • Maksymalny poziom kadmu <1,5mg/kg zastosowany w nawozach i innych bio-nawozach w pełni zagwarantuje wysoki poziom ochrony gleby oraz zmniejszenie ryzyka dla środowiska i zdrowia, pozwalając producentom dostosować ich proces produkcji tak, by spełniał nowe wymogi.
  • Niski poziom kadmu<20mg/kg w nawozach organiczno-mineralnych zapewni ulepszony poziom ochrony gleby, zmniejszając ryzyko dla środowiska i zdrowia w porównaniu z nawozami o wysokiej zawartości kadmu.
  • Zwiększenie wykorzystania nawozów organicznych i bio/odpadów.
  • Promowanie zwiększonego wykorzystania materiałów pochodzących z recyklingu do produkcji nawozów, przyczyniając się w ten sposób do rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym, zmniejszając jednocześnie zależność od importowanych składników odżywczych.